'Oku talaatu 'e he kau ngaohi 'o e kayak 'o e vakapuna pelesitiki 'i he hisitōlia loloa 'o e vaitafe ., ko e founga ʻuluaki ʻo e kayak ko ha vakapuna ., ‘a ia ko ha founga mahu‘inga ia ‘o e fefononga‘akí ki he kakaí ke nau toutai ., tulimanu mo e me'akai hiki.
'Oku talaatu 'e he kau ngaohi 'o e kayak 'o e vakapuna pelesitiki 'e lava foki ke toe fakatotolo'i 'a e kayaking ki he . 2000 BC (ko e koloa 'ene 4000 ngaahi taʻu kuohilí). Fakatatau ki he ngaahi lekooti fakahisitōliá ., ko e 'uluaki kayak na'e langa ia 'e Eskimos . (ko e, koe'uhi ko e Newts .), Yupiks mo Aleutians, na'e ngaohi 'aki 'a e kili 'o e tafola, otter kili ʻoku takaiʻi ʻi he ʻakau pe tafola ʻa e hui ., 'oku talaatu 'e he kau ngaohi 'o e kayak 'o e vakapuna pelesitiki 'oku tanaki 'a e kayak motu'a taha 'oku 'i ai 'i he Musiume 'o e Siteiti Munich ., lolotonga ia naʻe toe tupulaki foki ʻa e Kayaks mo e ngaahi vakafana fakaonopooni mei he meʻá ni ..
'Oku talaatu 'e he kautaha ngaohi 'o e vakapuna pelesitiki kayak 'oku 'i ai foki mo e ngaahi fakamatala 'oku lave ki he ngaahi toenga 'o e ngaahi vakapuna pe ngaahi folau kuo 'osi ma'u 'i he ngaahi feitu'u Neolithic 'o Siaina 'i Qianshanyang ., Huzhou, Zhejiang, Hemutu, Yuyao, Lianjiang, Fujian, mo e Huazhou, Guangdong. tonu! ‘I he kuonga mu‘á ., naʻe ui ia ko ha . “kano”. Ko hono mo'oni, ‘oku kei ngāue‘aki ‘a e ngaahi fonua lahi ‘i ‘Ēsia Tonga-hahake ‘i hono ui ia ko ha vakapuna .. Ka neongo ia, ko e fekau'aki 'i he vaha'a 'o e ngaahi me'a ko 'eni mo e kayak 'oku te'eki ke sivi'i .. ‘E lava pē ke pehē ko e vaká ‘e lava ke hoko ia ko ha fakatātā ‘o e kayak fakaonopooni .. Ko e kayak na'e tupu ia 'i 'Amelika Tokelau ko e tupu'anga ia 'o e kayak fakaonopooni ..
